Skandaliczne słowa o „wykreowaniu pieniędzy”? Prezes NBP w ogniu krytyki
W polskiej debacie publicznej wybuchła burza po słowach prezesa Narodowego Banku Polskiego Adama Glapińskiego dotyczących sposobu finansowania ogromnych wydatków państwa. W kontekście programu „SAFE 0 proc.” pojawiły się sugestie, że środki mogą zostać „wykreowane” lub znalezione dzięki operacjom finansowym banku centralnego.
Tego typu wypowiedzi wywołały natychmiastową reakcję ekonomistów i polityków, którzy zwracają uwagę, że bank centralny nie jest instytucją od „tworzenia pieniędzy na zamówienie władzy”.
Według analityków propozycja przedstawiona przez prezesa NBP i prezydenta zakładałaby m.in. operacje na rezerwach złota lub księgowe wykazanie zysków banku centralnego, które następnie mogłyby zostać przekazane na cele państwowe, w tym finansowanie zbrojeń.
Ekonomiści alarmują
Eksperci finansowi podkreślają jednak, że takie działania mogą być sprzeczne z obowiązującym prawem.
Konstytucja RP oraz przepisy Unii Europejskiej jasno wskazują, że bank centralny nie może bezpośrednio finansować wydatków państwa, ponieważ podważałoby to stabilność waluty i niezależność instytucji monetarnej.
Dlatego część ekonomistów ostrzega, że wszelkie próby „księgowego tworzenia pieniędzy” mogą być postrzegane jako forma kreatywnej księgowości na poziomie państwa.
Odpowiedzialność polityczna
Cała sprawa ma również wymiar polityczny. Propozycja została przedstawiona w kontekście współpracy prezesa NBP z prezydentem przy tworzeniu alternatywy dla europejskiego programu finansowania bezpieczeństwa.
To oznacza, że decyzje dotyczące sposobu pozyskania pieniędzy były najprawdopodobniej przedmiotem rozmów między najważniejszymi osobami w państwie.
Poważne pytania o wiarygodność państwa
W opinii wielu komentatorów publicznych pojawia się fundamentalne pytanie:
czy instytucja, która powinna stać na straży stabilności polskiego pieniądza, może publicznie mówić o „wykreowaniu środków”, aby sfinansować wydatki państwa?
Jeżeli takie mechanizmy miałyby polegać na operacjach czysto księgowych lub manipulowaniu zyskiem banku centralnego, oznaczałoby to poważny problem dla wiarygodności finansowej .